როგორ ვამოწმებთ

რას ვამოწმებთ

ბმულის შემოწმებისას ერთდროულად ვუყურებთ ოთხ რამეს.

1. თავად მისამართს

• სახელი: ხომ არ ბაძავს ცნობილ ბრენდს ან ბანკს — მსგავსი ასოებით ან დამატებული სიტყვით.
• ასაკი: როდის დარეგისტრირდა დომენი. რამდენიმე კვირის საიტი, რომელიც ფულს იღებს, ცალკე ნიშანია.
• უსაფრთხოების სერტიფიკატი: ვის სახელზეა და როდის გაიცა.
• სერვერი და ფოსტა: სად მდებარეობს საიტი, აქვს თუ არა საფოსტო სერვერი, და ხომ არ იყენებს სხვა საიტებთან საერთო „შუამავალს".

2. თავად გვერდს

• დაპირებები: თუ გვერდი ყოველდღიურ ან ყოველკვირეულ შემოსავალს გპირდებათ, ვითვლით, რამდენი გამოვა წელიწადში. ასეთი თანხა ხშირად არითმეტიკულად შეუძლებელია.
• ფულის გატანა: ხომ არ ითხოვს გვერდი დამატებით გადახდას ან ახალი ადამიანების მოწვევას თქვენივე ფულის გასატანად.
• მოწვევის სქემა: გიხდიან თუ არა არა მხოლოდ თქვენ მიერ მოწვეულებზე, არამედ მათ მიერ მოწვეულებზეც — პირამიდის აგებულება.
• პაროლის ფორმა: სად იგზავნება ჩაწერილი პაროლი ან ბარათის მონაცემი.
• ორი სახე: ხომ არ აჩვენებს საიტი სხვადასხვა მნახველს სხვადასხვა გვერდს.

3. საჯარო სიებს

• უსაფრთხოების სერვისები: Google Safe Browsing, VirusTotal და urlscan.io.
• მარეგულირებლების გაფრთხილებები: საფრანგეთის (AMF) და ჰონგ-კონგის (SFC) ფინანსური ზედამხედველობის სიები იმ კომპანიებზე, რომლებსაც ფულთან მუშაობის ნებართვა არ აქვთ.
• საზოგადოებრივი სიები: ScamSniffer-ის კრიპტო-ფიშინგის სია და BehindMLM-ის მიმოხილვები. ესენი ოფიციალური წყარო არ არის, ამიტომ მათ ცალკე, უფრო ფრთხილად ვაფასებთ.

4. ისტორიას

Internet Archive-ის (Wayback Machine) ძველ ასლებში ვამოწმებთ, რას წერდა საიტი ადრე — სქემა ხშირად სახელს იცვლის, ტექსტს კი არა.

Telegram არხი

ვკითხულობთ არხის საჯარო გვერდს — იმას, რასაც ნებისმიერი ადამიანი გაწევრიანების გარეშე ხედავს: აღწერას, პოსტებს და საიტს, რომელზეც არხი გზავნის. არხში არ ვწევრიანდებით.

რას ნიშნავს ფერები

• 🔴 საშიშია. მხოლოდ მაშინ, როცა ოფიციალური წყარო (მარეგულირებლის ან უსაფრთხოების სია) საიტს საშიშად ასახელებს, ან ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი ორი ძლიერი ნიშანი მაინც დადასტურდა. ერთი სიტყვა ან ერთი წყარო წითელ ფერს ვერასოდეს იძლევა.
• 🟡 საეჭვოა. ნიშნები ვიპოვეთ, რომლებიც სიფრთხილეს ითხოვს.
• 🟢 საშიში ნიშნები ვერ ვიპოვეთ. ეს გარანტია არ არის — იხ. ქვემოთ.
• ⚪ ვერ დავადგინეთ. საკმარისი ფაქტი ვერ შევაგროვეთ: მაგალითად, საიტი შემოწმებას ბლოკავს.

ყოველ პასუხს ახლავს მიზეზები, და თითოეულს — ახსნა „რას ნიშნავს".

რას არ ვაკეთებთ

• არ ვავსებთ ფორმებს და არ ვხსნით ანგარიშებს — საიტს ვკითხულობთ ისე, როგორც ჩვეულებრივი მნახველი.
• ბლოკს გვერდს არ ვუვლით. თუ საიტი შემოწმებას ბლოკავს, პასუხად ვწერთ „ვერ დავადგინეთ".
• ქართული სახელმწიფო უწყებების საიტებს არ ვამოწმებთ — მათ ერთ მოთხოვნასაც არ ვუგზავნით.
• ადამიანების სახელებს არ ვწერთ. ვწერთ საიტებზე და ფაქტებზე.
• ხელოვნური ინტელექტით არ ვვარაუდობთ. პასუხს ფიქსირებული წესები იძლევა: ერთსა და იმავე ფაქტებზე — ერთი და იგივე პასუხი.

რამდენად ზუსტია

ყოველ ცვლილებას ვამოწმებთ 96 ნამდვილ საიტზე — ქართულ და უცხოურ ბანკებზე, მაღაზიებზე, ბირჟებზე, მედიაზე — და ცნობილ თაღლითურ საიტებზე. ახლა 96-ვე ნამდვილი საიტი მწვანეა. ცვლილება, რომელიც ნამდვილ საიტზე ცრუ განგაშს იწვევს, არ შედის.

რისი გამოტოვებაც შეგვიძლია: სულ ახალი საიტი, რომელიც ჯერ არცერთ სიაში არ არის და ჩვენს შემოწმებას ბლოკავს. ასეთ დროს პასუხი „ვერ დავადგინეთ" იქნება და არა „საშიშია".

როგორ ხვდება საიტი „საეჭვო ბმულებში"

• საიტი სიაში ხვდება მხოლოდ მაშინ, როცა ჩვენი შემოწმება მას ორჯერ, რამდენიმე წუთის შუალედით, ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად წითლად აფასებს.
• სიაში არასდროს ხვდება: სახელმწიფო უწყების საიტი, ჩვენს საზომ ნაკრებში მყოფი ნამდვილი საიტი, და საერთო პლატფორმა (მაგალითად, ფორმების ან მოკლე ბმულების სერვისი), სადაც საშიში მხოლოდ ერთი მომხმარებლის გვერდია.
• ყოველ საიტს აქვს საკუთარი გვერდი: რა ვიპოვეთ, რას ნიშნავს, წყარო და თარიღი.
• თუ საიტი შეცდომით მოხვდა, მისი მფლობელი გვერდის ბოლოდან გვწერს. საიტი ავტომატურად ხელახლა მოწმდება, და ჩანაწერს ადამიანი გადახედავს. საჩივარი ჩანაწერს თავისით არ შლის.

რა ინახება და რა არა — კონფიდენციალურობა.

ხშირი კითხვები